نشست خبری سیدمحمد امین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، صبح امروز سه‌شنبه با حضور جمعی از رسانه‌های داخلی و خارجی و فعالان فضای مجازی برگزار شد.
سیدمحمد امین آقامیری در نشست خبری در پاسخ به ایسنا درباره آخرین وضعیت مصوبه 32 بندی و تسهیل دسترسی به سکوهای خارجی اظهار کرد: مصوبه 32 بندی یک دغدغه‌ای بود که در آن با توجه به شرایط کشور درباره میزان استفاده از سکوهای فیلترشده در چارچوب مباحثی مطرح شد. در حوزه فضای مجازی هم طبیعی است هر سیاستی که داریم باید با توجه به تغییرات سریع فناوری و محیط، دائماً آن سیاست‌ها را به‌روزرسانی کنیم و بر اساس شرایط ارتقا بدهیم.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی اظهار کرد علت اصلی تشکیل شورای عالی فضای مجازی و واگذار نشدن این حوزه به فرآیندهای سنتی قانون‌گذاری نیز حفظ سرعت عمل در مواجهه با تغییر فناوری بوده است. در همین راستا و پس از ارزیابی کارایی سیاست‌های موجود، جلسات متعددی با حضور دستگاه‌های مختلف برگزار شد که پیامد آن تصویب «سند 32 بندی» برای ایجاد سازوکارهای جدید در حوزه ایجابی و دسترسی‌ها در چهار مرحله بود.
به گفته او، این سند در زمان تصویب به دلیل حساسیت برخی دستگاه‌ها دارای طبقه‌بندی محرمانه بود، اما با بررسی‌های مرکز ملی فضای مجازی و رفع حساسیت‌های گذشته، طبقه‌بندی آن رفع شده است و به‌زودی به‌صورت عمومی منتشر می‌شود تا جزئیات و گام‌های آن در دسترس همگان قرار گیرد.
وی در ادامه نشست درباره شبکه ملی اطلاعات اظهار کرد: در این زمینه تقسیم کار میان مجموعه‌های مختلف انجام و مشخص شد هر نهاد چه وظیفه‌ای برعهده دارد و مسیر پیشبرد آن چگونه است. خوشبختانه در این حوزه جهشی داشته‌ایم و طی بازه دو تا سه سال، شاخص‌ها از بیست و چند درصد به حدود 60 درصد یا کمی کمتر رسیده است.
آقامیری با اشاره به نقیصه‌های موجود در شبکه ملی اطلاعات گفت: موضوعاتی مانند موتور جست‌وجو و زیرساخت‌های فضای ابری از جمله چالش‌هاست، ولی باور ما این است که اگر زیرساخت مناسب و باکیفیتی برای مردم فراهم کنیم، می‌توانیم شرایط بهتری ایجاد کنیم؛ زیرا در شبکه ملی اطلاعات، پارامترهای دسترسی مردم نیز دیده شده است. برای نمونه، شاخص‌هایی مانند سرعت متوسط، کیفیت مناسب خدمات داخلی و خارجی و دیگر مؤلفه‌های کیفیت اینترنت، مهم و قابل ارزیابی‌اند. اگر شبکه ملی اطلاعات کامل شود، می‌توان با رضایت بیشتری از همه خدمات داخلی و خارجی استفاده کرد.
او درباره اینترنت بین‌الملل نیز تأکید کرد: در شرایط بحرانی کشور ممکن است مسائل متعددی پیش بیاید و تصمیم‌گیری‌هایی انجام شود و تصمیم جمعی اتخاذشده باید اعمال شود، زیرا اصل موضوع امنیت ملی است و در موضوع امنیت ملی سهل‌انگاری نادرست و ناپذیرفتنی است. هم‌اکنون سازوکارهای مختلفی با نهادهای مسئول طراحی و برنامه‌ریزی شده است تا نیازهای فعالان تجاری، استادان دانشگاه و سایر اقشار دارای نیازمندی اینترنت نیز در نظر گرفته شود.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با تأکید بر ضرورت تداوم فعالیت‌های حیاتی در شرایط بحرانی گفت: همان‌گونه که در قطع برق، بیمارستان‌ها در اولویت اتصال قرار می‌گیرند و باید نیاز حیاتی آن‌ها برطرف شود، این موضوع نیز در جایگاه تصمیم‌گیری مطرح شده و سازوکارهای اجرایی باید کمترین آسیب را به فعالیت‌های حیاتی و ضروری وارد کند.
وی فعالیت‌های حیاتی و مهم را شامل تجارت کالای اساسی و رساندن صدای مردم جهان توسط خبرنگاران دانست و خاطرنشان کرد: این گروه‌ها باید بتوانند به کار خود ادامه دهند. برای این نیازهای حیاتی، تدابیری پیشنهاد شده و نهادهای مسئول در حال جمع‌بندی آن هستند.
قطع اینترنت فرانسه در زمان‌های مشخص
دبیر شورای عالی فضای مجازی در ادامه، در پاسخ به سؤال خبرنگار فرانسه درباره قطعی اینترنت در ایران، تحولات اخیر فرانسه را یادآور شد و گفت: امروز فرانسه پرتنش است؛ دانش‌آموزان تجمع کرده‌اند، معلمان اعتصاب کرده‌اند و پلیس چند هزار نفر را بازداشت کرده است. اینترنت نیز طبق بیانیه‌ای که داده‌اند، در زمان‌های مشخصی قطع می‌شود، هرچند گزارش‌های شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد قطعی بسیار بیشتر از این بوده است. در ایام قطعی نت بین‌الملل، ما چون شبکه ملی اطلاعات داشتیم، هیچ دستگاه پوزی از کار نیفتاد، برعکس فرانسه که همه دستگاه‌هایش قطع شده است.
آقامیری با بیان اینکه نکته مهم، تفاوت وضعیت ایران با کشورهایی مانند فرانسه است، افزود: چون ما شبکه ملی اطلاعات داریم، اگر اینترنت بین‌الملل قطع شود، هیچ دستگاهی از کار نمی‌افتد و هیچ خدمت آموزشی برای مدارس، مانند شاد، قطع نمی‌شود. شبکه‌های اجتماعی ما نیز به‌خوبی کار می‌کنند و تعاملات مردم، آموزش و کسب‌وکار به‌دلیل ظرفیت داخلی، خدمات خود را به‌طور کامل ارائه می‌دهند. البته برخی کارهای وابسته به اینترنت بین‌الملل دچار چالش می‌شوند که برای آن‌ها نیز سازوکاری دیده شده است.
وی با اشاره به آسیب‌های فضای مجازی اظهار کرد: فضای مجازی هم مثل بسیاری از فناوری‌ها و صنایع، از خودرو تا حوزه پزشکی، در کنار فرصت‌های خود با آسیب‌هایی روبه‌روست. آسیب‌های مرتبط با کودکان و نوجوانان و کلاهبرداری‌های اینترنتی از مسائلی است که در کشورهای مختلف مورد بررسی قرار می‌گیرد و برای کاهش آثار منفی آن تصمیماتی گرفته می‌شود. طبعاً حفاظت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی اهمیت بسیاری دارد و از یک سال و نیم گذشته، یکی از محورهای مورد توجه قانون‌گذاران در کشورهای مختلف این مسئله بوده است.
دبیر شورای عالی فضای مجازی با اشاره به حوزه امنیت سایبری و اینکه در اسناد ناتو، وزارت جنگ آمریکا و در اکثر سندهای امنیتی که امروز منتشر می‌شود، صحبت از تغییر ماهیت جنگ و گسترش میدان‌های آن است، تأکید کرد: بر اساس این اسناد، جنگ پنج میدان پیدا کرده است؛ زمینی، دریایی، هوایی، فضایی و سایبری و امروز یکی از محل‌های زد و خورد و رقابت جدی فناوری برای آسیب زدن به مردم کشورها و حاکمیت‌ها، حوزه سایبری است. جنگ سایبری هم چند شئون دارد؛ یکی بحث هک و از کار انداختن و ایجاد مشکل و ناراحتی برای آحاد مردم است، یک بخش هم استفاده از داده‌های فضای مجازی برای اهداف نظامی است که از این داده‌ها برای اهداف خودشان استفاده کنند. بخش دیگر جنگ شناختی است که تأثیرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد جریان‌های اجتماعی و رفتارهای ناگهانی دارد و جنگ سایبری هم جنگ‌افزارهای سایبری هستند که برای اهداف متعددی استفاده می‌شوند.
درگیر یک جنگ ترکیبی هستیم
آقامیری ادامه داد: شاید اولین کشوری که در این حوزه آسیب دید، ما بودیم که در حوزه انرژی اتمی از استاکس‌نت استفاده کردند و امروز هم در تمام دنیا این زد و خورد وجود دارد. امروز درگیر یک جنگ ترکیبی هستیم و شهدای ما توسط پلیدترین آدم‌ها به شهادت می‌رسند، در کنار آن، جنگ اقتصادی، امنیتی و سایبری هم وجود دارد که یکی از مهم‌ترین شئون آن، بعد شناختی است. خوشبختانه با کاری که مردم عزیز ایران کردند، این هجمه و زد و خورد تا حد قابل توجهی در شئون مختلف مقاومت، مقابله و کنترل شده، اما دشمن به هر طریقی تلاش می‌کند که با هر شیوه‌ای این مقاومت را برگرداند؛ تا جایی که نخست‌وزیر جنایتکار رژیم صهیونیستی در سازمان ملل استارلینک را راه نجات می‌داند. این یک زنجیره از همین پازل است که تلاش می‌کند حکمرانی کشورها را از بین ببرد تا بتواند اهداف جنگ سایبری را در بعد شناختی و سایر ابعاد تحت نظر بگیرد.
استارلینک با فناوری قابل مدیریت است
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در بخش دیگری از این نشست به امکان مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای در شرایط خاص اشاره کرد و در واکنش به برخی اظهارات در فضای مجازی که مقابله با استارلینک را «کشک» خوانده بودند، گفت: این فردی که گفته مبارزه با استارلینک کشک است، خودش یک فرد سیاسی است و بعید می‌دانم که تخصص فنی داشته باشد. نظرش برای خودش محترم است، ولی ما کار خودمان را انجام می‌دهیم و دوستان فنی می‌دانند که این حرفی که بگویند یک فناوری است و هیچ کاری نمی‌شود کرد، نادرست است، چون هر فناوری با فناوری قابل مدیریت است.
وی با بیان اینکه فیلترشکن هزینه سنگینی دارد و این هزینه را یک نفر باید بدهد، افزود: طبق نظرسنجی‌ها، اکثریت مردم از نسخه‌های رایگان استفاده می‌کنند، اما سؤال این است که چه کسی هزینه سایفون را می‌دهد؟ آمریکا می‌دهد. کاخ سفید سال 1401 برای تقویت این فیلترشکن تشکیل جلسه داد، ولی سؤال این است که از کی تا حالا کاخ سفید نگران مردم ما شده است؟ آمریکا دلسوز مردم ما نیست و فقط دغدغه‌اش حذف تمدن ایران است. آمریکایی‌ها در مدرسه میناب و در نقاط دیگر، بچه‌های ما را شهید کردند، رهبر ما را شهید کردند، مردم ما را به خاک و خون کشیدند؛ حالا نگران چه هستند که پول وی‌پی‌ان می‌دهند؟ گردش مالی برای این موضوع در کشور، ناچیز است؛ در مقابل گردش مالی که در آمریکا برای وی‌پی‌ان داخلی‌شان سرمایه‌گذاری می‌کنند، عددش چند تا صفر با عدد ما متفاوت است.
آقامیری با تأکید بر اینکه این جنگ، جنگ بین تمدن ایران و یک کشور 300 ساله است، گفت: رژیم صهیونیستی میلیاردها دلار پول خرج می‌کند که یک وی‌پی‌ان بخرد تا ایرانی‌ها استفاده کنند. این رژیم دلسوز مردم ما و کسب‌وکار ما نیست. عمر همین ساختمان بلدیه که در آن هستیم، از عمر این رژیم بیشتر است؛ آن‌ها دنبال نابودی تمدن ایران هستند، ولی هم‌زمان از آزادی حرف می‌زنند که با هم جور درنمی‌آید؛ اگر همین مسئله را شفاف کنیم، بسیاری از موضوعات حل می‌شود.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی در بخش دیگری از اظهارات خود درباره نحوه اطلاع‌رسانی رتبه‌بندی امنیت سایبری سکوهای خدمات‌دهنده و ضمانت اجرای رفع آسیب‌پذیری‌های احتمالی، توضیح داد: شورای عالی فضای مجازی در سال 1404 مصوبه‌ای را در این زمینه تصویب و ابلاغ کرده است تا از این ابزار به‌عنوان روشی جدید برای ارزیابی و ارتقای امنیت سایبری استفاده شود. اطلاع‌رسانی درباره نتایج ارزیابی‌ها به‌تدریج انجام خواهد شد. در هفته‌های آینده، بانک‌ها نیز در این فرایند قرار می‌گیرند و دانشگاه‌ها هم تقریباً آماده اجرای این طرح هستند.
به گفته وی، متولیان مربوطه مسئولیت نظارت بر اجرای این طرح و گزارش‌دهی درباره شاخص‌های امنیتی را برعهده دارند که پس از ارزیابی اولیه، به مجموعه‌ها یک ماه فرصت داده می‌شود تا نقاط ضعف خود را برطرف کنند و بعد از پایان این مهلت، ارزیابی مجدد انجام می‌شود و نتایج در اختیار عموم مردم قرار می‌گیرد.
آقامیری با تأکید بر اهمیت انتشار عمومی نتایج این رتبه‌بندی گفت: این موضوع برای کسب‌وکارها اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا مردم می‌خواهند خدمات خود را از مجموعه‌هایی دریافت کنند که از امنیت و اعتبار بیشتری برخوردارند.
فناوری استارلینک را می‌توانیم مدیریت کنیم
وی در پاسخ به این پرسش که آیا امکان مدیریت و مقابله با استارلینک در کشور وجود دارد، توضیح داد: استارلینک علاوه بر ارتباط‌رسانی در جنگ‌ها برای فرماندهی و کنترل، هدایت پهپادها، جاسوسی و انتقال داده‌ها به کار می‌رود. در حال حاضر چند سامانه برای قطع پایانه‌های ماهواره‌ای استارلینک در اختیارمان هست و فناوری استارلینک را می‌توانیم مدیریت کنیم. البته به لحاظ فنی، فناوری‌های متعددی برای مدیریت ارتباطات استارلینک وجود دارد و این‌طور نیست که یک فناوری، غیرقابل مدیریت باشد، ولی چند سامانه برای مدیریت ارتباطات ماهواره‌ای در شرایط خاص طراحی کرده‌ایم که شناسایی این ارتباطات یکی از محورهای آن است.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با بیان اینکه متخصصان داخلی ما در این حوزه اقدامات خوبی انجام داده‌اند و آزمایش‌های لازم انجام گرفته است، درباره حدس غربی‌ها مبنی بر جعل مکان‌یاب جی‌پی‌اس گفت: آن‌ها حدس زدند ما از فناوری فریب یا جابه‌جایی جی‌پی‌اس استفاده می‌کنیم و تلاش کردند بفهمند چه کرده‌ایم، ولی موفق نشدند. وقتی این ماهواره‌ها می‌خواهند ارتباط برقرار کنند، زمین را سلول‌بندی می‌کنند و در هر سلول شروع به ارسال فرکانس با پهنای باند مشخص می‌کنند و داده‌ها توزیع می‌شود؛ لذا اگر با فریب جی‌پی‌اس عمل شود، کافی است که فرستنده تلاقی بگیرد و موقعیت مکانی را استخراج کند. استخراج لوکیشن در سامانه‌ای با تعدد فرستنده و گیرنده کار سختی نیست، اما اگر قرار باشد استارلینک صرفاً با یک اسپوفینگ جی‌پی‌اس از کار بیفتد، باید فناوری بسیار ضعیفی داشته باشد.
آقامیری تصریح کرد: اینکه بخواهم این فناوری را لو بدهم، بحث دیگری است، ولی برای مشخص شدن موضوع باید بگویم آنتن فِیزد اَرِی (Phased Array) که استفاده می‌شود، این‌طور نیست که به‌صورت محیطی تابش کند و امواج را بگیرد، بلکه پرتو بسیار باریکی ارسال می‌کند. به همین دلیل، سامانه‌های اختلال عادی جواب نمی‌دهد، زیرا آنتن دقیقاً همان نقطه را می‌فرستد و همان نقطه را می‌بیند؛ لذا اگر فرض کنید سامانه‌ای مثل سامانه‌های قدیمی که برای ماهواره‌های تلویزیونی استفاده می‌شد، بخواهد عمل کند، جواب نمی‌دهد و متخصصان می‌دانند بلافاصله کانال شناسایی و فیلتر می‌شود و سیستم با تغییر فرکانس بالا می‌رود. از این رو، حتماً سیستم‌های قدیمی جواب نداده و قطع فناوری مورد استفاده ما آن سیستم نیست.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی تصریح کرد: یکی از این فناوری‌ها را سال گذشته در حوادث دی‌ماه استفاده کردیم و در آن مقطع ارتباطات مورد نظر قطع شد. گزارش‌های خارجی هم در این خصوص منتشر شده است که نشان داد بعد از استفاده از این فناوری، نزدیک به 80 درصد از بسته‌های ارتباطی استارلینک در شبکه با اختلال مواجه و قطع شدند و 20 درصد باقی‌مانده هم کارایی لازم را نداشت و موجب شد تا مدیریت ارتباطات در دو سوی کاربر و ماهواره امکان‌پذیر شود.
وی از آمادگی ایران برای به اشتراک گذاشتن فناوری‌های مورد استفاده در حوزه استارلینک با کشورهای دیگر خبر داد و گفت: در این زمینه تعاملات و هم‌افزایی‌هایی در سطح بین‌المللی در حال انجام است.
آقامیری در عین حال به جنگ اوکراین اشاره کرد و گفت: شواهد موجود، از جمله جنگ اوکراین و جنگ تحمیلی ما، نشان می‌دهد که این فناوری می‌تواند علاوه بر کاربردهای ارتباطی در خدمت اهداف نظامی هم باشد و اظهارات مقامات آمریکایی و ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، هم مؤید استفاده از این ابزار در شرایط جنگ است.
دبیر شورای عالی فضای مجازی خاطرنشان کرد: از استارلینک می‌توان در فرماندهی و کنترل نیروها، مدیریت پهپادها و ایجاد شبکه‌های جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات استفاده کرد؛ بنابراین استارلینک صرفاً یک ابزار ارتباطی غیرنظامی نیست و ابعاد مختلف استفاده از آن را در شرایط درگیری نظامی باید بررسی کرد.
وی درباره قطع کامل اینترنت نیز گفت: این مسئله ناخوشایندترین تصمیم ممکن است. در دی‌ماه سال گذشته بود که برای چند ساعت اینترنت را به‌طور کامل قطع کردیم تا دوستان امنیتی بتوانند صحنه را مدیریت کنند، اما باقی موارد محدودسازی بود. طبعاً هیچ‌کسی قطع اینترنت را دوست ندارد، همان‌طور که در زمان جنگ کسی نمی‌خواهد پروازها کنسل شود. در هر حال، جنگ است و فشار اقتصادی، نظامی و سایبری وجود دارد، ولی برای حفظ استقلال و حفاظت از جان و روان مردم ناچاریم که همه سازوکارها را مدیریت کنیم.
به گفته آقامیری، تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی بر عهده جمعی متشکل از نهادهای امنیتی و شورای امنیت ملی است که تصمیمات لازم را اتخاذ می‌کند و امنیت ملی شوخی‌بردار نیست. | 